Menangani Isu Harga Tiket Penerbangan yang Tinggi ke Sabah Semasa Musim Perayaan

Kenaikan harga tiket penerbangan ke Sabah ketika musim perayaan menjadi beban besar kepada rakyat, khususnya pelajar, pekerja perantauan, keluarga berpendapatan rendah dan penduduk yang perlu berulang-alik atas urusan penting. Permintaan yang melonjak menjelang Aidilfitri, Kaamatan, Gawai, Krismas dan Tahun Baharu sering menyebabkan tambang penerbangan meningkat di luar kemampuan kebanyakan keluarga.

Isu ini bukan sekadar berkaitan kos perjalanan. Ia menyentuh hak rakyat Sabah untuk mendapat hubungan pengangkutan yang munasabah, peluang ekonomi yang seimbang dan akses kepada keluarga di seluruh Malaysia. Penyelesaian memerlukan tindakan bersepadu antara kerajaan Persekutuan, kerajaan negeri, syarikat penerbangan, pihak lapangan terbang serta wakil rakyat yang benar-benar memahami realiti geografi Sabah.

Beban kewangan kepada rakyat Sabah

Harga tiket yang tinggi menyebabkan ramai rakyat terpaksa membuat tempahan berbulan-bulan lebih awal, menggunakan simpanan atau berhutang untuk pulang ke kampung. Bagi keluarga yang mempunyai beberapa orang anak, kos penerbangan boleh menyamai atau melebihi perbelanjaan bulanan mereka. Keadaan ini lebih ketara bagi mereka yang bekerja di Semenanjung dan hanya berpeluang bertemu keluarga ketika cuti perayaan.

Golongan pelajar turut terkesan apabila jadual cuti universiti bertembung dengan tempoh permintaan tinggi. Ada yang terpaksa menangguhkan kepulangan, memilih penerbangan pada waktu kurang sesuai atau menaiki laluan berbilang transit yang memakan masa. Dalam jangka panjang, tambang udara yang mahal memperluas jurang antara rakyat di Sabah dengan penduduk di wilayah lain.

Punca tambang penerbangan meningkat

Antara faktor utama ialah kapasiti tempat duduk yang terhad berbanding jumlah penumpang pada musim puncak. Apabila permintaan meningkat secara mendadak, tambang dinamik yang digunakan syarikat penerbangan turut berubah. Kos bahan api, caj lapangan terbang, penyelenggaraan pesawat dan kekurangan kru juga sering dijadikan alasan terhadap kenaikan harga tiket.

Kedudukan Sabah yang jauh dari Semenanjung menjadikan penerbangan sebagai keperluan asas, bukan kemudahan mewah. Pilihan pengangkutan alternatif yang murah masih terhad, manakala penerbangan terus ke bandar-bandar seperti Kota Kinabalu, Sandakan, Tawau dan Lahad Datu tidak mencukupi untuk menampung permintaan. Persaingan yang rendah di sesetengah laluan turut mengehadkan kuasa pengguna untuk mendapatkan harga yang lebih baik.

Tanggungjawab kerajaan dan syarikat penerbangan

Kerajaan Persekutuan perlu melihat tambang penerbangan ke Sabah sebagai isu keterhubungan nasional. Mekanisme pemantauan harga, pendedahan struktur caj dan penguatkuasaan terhadap amalan yang mengelirukan pengguna harus diperkukuh. Pada masa yang sama, subsidi bersasar untuk pelajar, warga emas, orang kurang upaya dan keluarga berpendapatan rendah boleh dipertimbangkan bagi tempoh perayaan tertentu.

Syarikat penerbangan pula wajar menambah kapasiti lebih awal berdasarkan data permintaan, bukannya menunggu tambang meningkat sebelum menyediakan penerbangan tambahan. Jadual tambahan perlu diumumkan secara telus, sementara caj bagasi dan bayaran lain harus dipaparkan dengan jelas. Rundingan berterusan bersama kerajaan negeri juga penting supaya keperluan setiap kawasan di Sabah dapat diambil kira.

Pendekatan berasaskan hak Sabah

Perbincangan tentang penerbangan tidak boleh dipisahkan daripada usaha mempertahankan hak Sabah dalam pembangunan infrastruktur dan kawalan sumber. Hasil ekonomi negeri perlu diterjemahkan kepada jaringan pengangkutan yang lebih baik, termasuk lapangan terbang, jalan raya, perkhidmatan bas pengantara dan kemudahan logistik.

Kerjasama dengan gerakan politik serantau boleh memperkukuh pertukaran pandangan tentang autonomi, hubungan persekutuan-negeri dan kepentingan Borneo. Perkongsian maklumat dengan rakan politik serantau juga dapat membantu membina kesedaran bahawa isu akses udara perlu ditangani melalui dasar jangka panjang, bukan pengumuman sementara setiap kali musim perayaan.

Penyelesaian segera yang boleh dilaksanakan

Kerajaan negeri perlu menubuhkan pusat pemantauan tambang penerbangan bagi merekod harga, jumlah penerbangan dan tahap permintaan untuk setiap laluan utama. Data terbuka ini membolehkan rakyat menilai perubahan tambang secara lebih jelas serta membantu kerajaan merancang penerbangan tambahan dengan cepat. Aduan pengguna pula mesti disalurkan kepada agensi yang mempunyai kuasa untuk mengambil tindakan.

Beberapa langkah boleh diperkenalkan sebelum musim perayaan bermula, termasuk rundingan kuota tempat duduk khas, tambang siling untuk kumpulan tertentu dan penerbangan sewa khas ke destinasi yang mempunyai permintaan tinggi. Maklumat berkaitan penerbangan tambahan mesti diumumkan melalui saluran rasmi dengan masa yang mencukupi agar rakyat tidak menjadi mangsa harga yang melampau.

Cadangan dasar untuk tambang lebih adil

Dasar yang berkesan perlu menggabungkan bantuan segera dengan pembaharuan struktur. Beberapa tindakan yang wajar diberi keutamaan ialah:

• Menetapkan mekanisme tambang berpatutan bagi laluan kritikal ke Sabah ketika musim perayaan.
• Menawarkan subsidi bersasar kepada pelajar, pesakit, warga emas dan keluarga berpendapatan rendah.
• Mewajibkan syarikat penerbangan mendedahkan semua caj sebelum pembayaran dibuat.
• Menambah penerbangan terus dan kapasiti tempat duduk berdasarkan unjuran permintaan tahunan.
• Memperluas persaingan melalui insentif kepada pengendali baharu yang membuka laluan ke bandar-bandar Sabah.
• Meningkatkan kemudahan lapangan terbang serta pengangkutan darat yang menghubungkan kawasan pedalaman.
• Menubuhkan jawatankuasa tetap melibatkan kerajaan, syarikat penerbangan, pengguna dan wakil masyarakat.

Pelaksanaan cadangan ini memerlukan pemantauan terbuka dan laporan berkala. Sebarang peruntukan awam hendaklah memberi manfaat yang nyata kepada rakyat, manakala keputusan berkaitan tambang perlu dibuat berdasarkan data dan kepentingan pengguna, bukan semata-mata pertimbangan komersial.

Rakyat juga perlu terus menyuarakan pandangan melalui saluran yang bertanggungjawab. Kenyataan rasmi, data tambang dan hasil rundingan mesti disampaikan secara konsisten supaya masyarakat dapat menilai kemajuan sebenar. Perkembangan dasar serta pendirian berkaitan isu awam boleh diikuti melalui sidang media rasmi yang memberi ruang kepada rakyat memahami tindakan dan tuntutan politik parti.

Menangani harga tiket penerbangan yang tinggi memerlukan keberanian politik, perancangan rapi dan kerjasama semua pihak. Parti, masyarakat sivil dan rakyat Sabah perlu bersatu membawa tuntutan yang jelas kepada kerajaan agar hubungan udara menjadi lebih mampu milik, selamat dan boleh dipercayai. Dengan sokongan awam yang berterusan, isu tambang perayaan dapat diangkat sebagai agenda pembangunan Sabah yang penting, bukan masalah bermusim yang dilupakan selepas cuti berakhir.