Menangani Pencemaran Kuari Berhampiran Kawasan Perumahan

Aktiviti kuari menyokong pembangunan dengan membekalkan batu, pasir dan bahan binaan, namun operasinya perlu dikawal apabila berdekatan kawasan perumahan. Letupan batuan, bunyi mesin berat, pergerakan lori serta habuk yang berterbangan boleh menjejaskan keselesaan, kesihatan dan keselamatan penduduk.

Di Sabah, isu seperti ini wajar dilihat melalui kerangka hak komuniti, tadbir urus yang telus dan pembangunan yang seimbang. Suara penduduk tidak boleh diketepikan apabila keputusan berkaitan lesen kuari, guna tanah, alam sekitar dan keselamatan awam dibuat.

Kesan Bunyi Dan Habuk Terhadap Penduduk

Pencemaran bunyi daripada penghancur batu, jentera penggerudi dan letupan berkala boleh mengganggu tidur, pembelajaran serta aktiviti harian. Kanak-kanak, warga emas dan individu yang bekerja mengikut syif mungkin lebih terkesan apabila tahap bunyi tinggi berlaku berulang kali pada awal pagi atau lewat petang.

Habuk kuari pula boleh mengandungi zarah halus yang mudah masuk ke saluran pernafasan. Penduduk mungkin mengalami batuk, kerengsaan mata, sakit tekak dan kesukaran bernafas, khususnya mereka yang mempunyai asma atau alahan. Debu yang mendap pada rumah, kenderaan dan tanaman turut menurunkan kualiti hidup serta meningkatkan kos pembersihan.

Hak Penduduk Dalam Proses Kelulusan

Penduduk berhak menerima maklumat yang jelas tentang jarak kuari dari rumah, laluan lori, waktu operasi, kaedah kawalan habuk dan syarat kelulusan alam sekitar. Sebarang penilaian impak alam sekitar hendaklah disampaikan dalam bahasa yang mudah difahami, bukan sekadar disimpan sebagai dokumen teknikal.

Perundingan awam juga perlu dilaksanakan sebelum peluasan operasi atau pembaharuan lesen. Kesedaran politik dan penglibatan masyarakat boleh diperkukuh melalui bahan kempen yang menerangkan hak komuniti, tanggungjawab pihak berkuasa serta saluran aduan yang sah.

Petanda Kawalan Operasi Yang Lemah

Pemerhatian penduduk penting kerana mereka berada paling hampir dengan kawasan kuari. Aduan yang dikumpulkan secara teratur boleh membantu agensi mengenal pasti corak pencemaran, waktu kejadian dan pihak yang bertanggungjawab. Rekod yang konsisten juga lebih kukuh berbanding aduan lisan yang tidak disertai bukti.

Antara tanda yang wajar diberi perhatian ialah:

• Habuk tebal kelihatan apabila lori keluar masuk kawasan kuari.
• Bunyi letupan atau mesin berlaku di luar waktu operasi yang ditetapkan.
• Jalan awam dipenuhi lumpur, batu kecil atau debu.
• Dinding rumah mengalami retakan selepas letupan berulang.
• Aduan penduduk tidak menerima maklum balas dalam tempoh munasabah.

Jika keadaan ini berterusan, pihak berkuasa perlu menjalankan pemeriksaan lapangan, mengukur tahap bunyi dan kualiti udara serta menyemak pematuhan terhadap syarat lesen. Penguatkuasaan tidak seharusnya menunggu sehingga berlaku kemalangan atau peningkatan kes penyakit pernafasan.

Langkah Mengurangkan Pencemaran

Pengusaha kuari perlu memasang sistem penyembur air di kawasan penghancuran, menutup timbunan bahan dan membersihkan tayar lori sebelum memasuki jalan raya. Penggunaan penghadang bunyi, penyelenggaraan mesin dan penjadualan letupan pada waktu yang dipersetujui dapat mengurangkan gangguan kepada perumahan berdekatan.

Langkah praktikal yang boleh dipantau bersama termasuk:

• Menetapkan zon penampan antara kuari dengan rumah, sekolah dan klinik.
• Menghadkan perjalanan lori pada waktu yang tidak mengganggu penduduk.
• Menanam jalur hijau sebagai penapis habuk dan penghadang bunyi.
• Memasang alat pemantauan bunyi serta habuk di lokasi yang mudah dicapai.
• Mewajibkan laporan pematuhan alam sekitar secara berkala.

Tindakan tersebut perlu disertai penalti yang tegas apabila berlaku pelanggaran. Lesen boleh digantung jika pengusaha gagal memperbaiki pencemaran, mengabaikan keselamatan atau tidak mematuhi arahan pembetulan.

Tanggungjawab Kerajaan Negeri Dan Pihak Berkuasa

Kerajaan negeri mempunyai peranan penting dalam memastikan hasil pembangunan tidak mengorbankan kesihatan rakyat. Kelulusan kuari perlu mengambil kira kapasiti jalan, kedudukan kawasan tadahan air, risiko hakisan, keselamatan struktur dan beban pencemaran kumulatif daripada beberapa operasi di lokasi yang sama.

Pihak berkuasa tempatan pula perlu menyediakan mekanisme aduan yang mudah, cepat dan boleh dijejaki. Pemeriksaan hendaklah dibuat tanpa notis apabila terdapat aduan serius. Laporan bacaan bunyi, habuk, jumlah lori dan tindakan penguatkuasaan wajar diterbitkan supaya orang ramai dapat menilai tahap ketelusan pentadbiran.

Kerjasama rentas komuniti dan jaringan politik tempatan, termasuk melalui perkongsian suara Sabah, boleh membantu membawa isu alam sekitar ke ruang dasar yang lebih luas. Pendekatan ini menghubungkan kepentingan kampung, taman perumahan, pekerja dan pengusaha dalam perbincangan yang berasaskan fakta.

Membina Penyelesaian Berasaskan Komuniti

Penduduk boleh menubuhkan jawatankuasa pemantauan yang merangkumi wakil persatuan penduduk, ketua kampung, sekolah, pengamal kesihatan dan pertubuhan alam sekitar. Jawatankuasa ini boleh menyimpan rekod tarikh kejadian, gambar habuk, rakaman bunyi, kerosakan rumah dan kesan terhadap kesihatan tanpa mengganggu operasi pemantauan rasmi.

Tuntutan komuniti akan lebih berkesan apabila disampaikan secara bersatu dan berhemah. Dialog berkala antara pengusaha, kerajaan dan penduduk boleh menetapkan sasaran pengurangan habuk, garis masa pembaikan serta bentuk pampasan atau pemulihan sekiranya kerosakan terbukti berpunca daripada operasi kuari.

Pembangunan ekonomi perlu berjalan seiring dengan hak untuk menikmati udara bersih, suasana yang aman dan persekitaran selamat. Penduduk Sabah wajar mengambil bahagian dalam setiap keputusan yang mempengaruhi tanah, kesihatan dan masa depan kawasan mereka. Sokong usaha advokasi tempatan, dokumentasikan pencemaran secara bertanggungjawab dan salurkan tuntutan bersama kepada pihak berkuasa supaya tindakan nyata dapat dilaksanakan.