Perjuangan Memulihkan Hak Tanah Adat Natives di Sabah

Isu tanah adat di Sabah bukanlah sesuatu yang baru, namun ia terus menghantui kehidupan komuniti peribumi sehingga hari ini. Sejak era penjajahan British dan pembentukan Malaysia, banyak hak pemilikan tradisional masyarakat pribumi telah terhakis melalui pelbagai dasar yang tidak sensitif terhadap warisan budaya tempatan.

Tanah jauh lebih daripada sekadar aset ekonomi—ia merupakan identiti, sumber kehidupan, serta pusaka yang diwarisi turun-temurun. Apabila hak ini diragut atau diabaikan, keseluruhan struktur sosial masyarakat tergugat. Ramai keluarga kehilangan punca rezeki, anak-anak terpaksa berpindah, dan warisan budaya semakin hilang ditelan zaman.

Parti Solidariti Tanah Airku (STAR) tampil dengan visi jelas untuk memperjuangkan keadilan dan pemulihan hak ini. Kami percaya bahawa masa depan Sabah hanya akan mapan jika hak asasi tanah masyarakatnya dihormati dan dipulihkan dengan penuh integriti.

Sejarah dan Realiti Tanah Adat

Tanah adat atau Native Customary Rights (NCR) di Sabah telah wujud sejak beratus-ratus tahun lamanya, jauh sebelum sebarang undang-undang bertulis diperkenalkan. Hak ini diamalkan secara turun-temurun oleh pelbagai kaum peribumi seperti Kadazan, Dusun, Murut dan Rungus, dengan setiap kawasan mempunyai sistem dan batasnya tersendiri.

Transformasi ekonomi dan pembangunan moden telah mengubah landskap pemilikan tanah di Sabah. Banyak kawasan yang dahulunya milik komuniti peribumi kini diluluskan untuk tujuan konsesi balak, perladangan atau pembangunan hartanah tanpa persetujuan penuh daripada penduduk asal. Proses pemodenan berlaku dengan kadar pantas sehingga ramai tidak sempat mempertahankan hak mereka.

Hari ini, masih terdapat beribu-ribu hektar tanah yang statusnya dipertikaikan, dengan komuniti tempatan sering berdepan kesukaran untuk membuktikan hak mereka di mahkamah. Dokumen rasmi sukar diperolehi dan rekod tradisional tidak diiktiraf oleh sistem perundangan semasa.

Suara STAR untuk Hak Asasi

STAR komited untuk menjadi wadah perjuangan masyarakat Sabah dalam memperjuangkan hak tanah adat. Parti ini diasaskan atas prinsip bahawa setiap warga Sabah, tanpa mengira latar belakang etnik dan agama, berhak menikmati hasil bumi negeri ini secara adil dan saksama.

Isu tanah jauh melangkaui dimensi teknikal atau perundangan—ia adalah isu maruah dan keadilan sosial. Pendekatan kami merangkumi dialog terbuka dengan komuniti, pengumpulan data yang teliti, serta tekanan berterusan kepada kerajaan untuk meneliti semula dasar yang memudaratkan.

Prinsip utama kami termasuk pengiktirafan hak milik tradisional, pemerkasaan mekanisme penyelesaian pertikaian tanah, dan jaminan bahawa sebarang pembangunan di tanah adat mestilah mendapat persetujuan bebas, terdahulu dan termaklum daripada komuniti terlibat.

Rintangan yang Dihadapi

Pemulihan hak tanah adat bukan tanpa halangan. Dari sudut perundangan, sistem sedia ada sering dianggap terlalu berat sebelah, dengan beban bukti tinggi diletakkan ke atas komuniti yang ingin mempertahankan hak mereka. Banyak kes berlarutan bertahun-tahun tanpa sebarang penyelesaian yang memuaskan.

Terdapat juga rintangan daripada pihak yang mempunyai kepentingan ekonomi terhadap status quo ini. Sebahagian daripada mereka telah menikmati manfaat daripada ketidakjelasan status tanah, dan sebarang perubahan pasti akan menjejaskan kepentingan tersebut.

Di peringkat akar umbi, kurangnya kesedaran mengenai hak tanah adat juga menjadi faktor penyumbang. Ramai warga emas yang mempunyai pengetahuan mendalam tentang sejarah tanah komuniti telah meninggal dunia, sementara generasi muda semakin terputus hubungan dengan warisan tersebut.

Laluan Penyelesaian Berterusan

Untuk menghadapi cabaran ini, STAR mengemukakan pendekatan holistik yang mengintegrasikan usaha perundangan, pendidikan dan mobilisasi masyarakat. Langkah pertama ialah memastikan setiap kes pertikaian tanah didokumentasikan dengan rapi dan dibawa ke platform sesuai untuk penyelesaian.

Dialog antara kerajaan negeri, komuniti dan pihak berkepentingan lain perlu dipergiatkan. STAR bersedia menjadi jambatan yang menghubungkan semua pihak dengan matlamat mencari penyelesaian yang menang. Pendekatan ini memerlukan kesabaran, ketelitian dan komitmen jangka panjang daripada semua pihak.

Reformasi perundangan juga perlu dilaksanakan bagi memastikan undang-undang tanah di Sabah selaras dengan prinsip keadilan sosial dan hak asasi manusia. Ini termasuk mengkaji semula Ordinan Tanah Sabah dan memperkenalkan mekanisme yang lebih inklusif untuk pengiktirafan hak adat.

Peranan Masyarakat dalam Perubahan

Pemulihan hak tanah adat tidak akan berjaya tanpa penyertaan aktif daripada masyarakat itu sendiri. Setiap individu perlu memahami hak mereka, mendokumentasikan sejarah tanah keluarga, dan bersedia tampil ke hadapan apabila hak dicabar.

Kesedaran boleh dipupuk melalui seminar, bengkel dan program outreach yang menjangkau terus ke kampung-kampung. Pendidikan formal juga perlu dipertingkatkan dengan memasukkan modul berkaitan hak tanah dalam kurikulum sekolah di Sabah.

Bagi yang ingin terlibat secara aktif dalam usaha advokasi dan penyebaran maklumat, kami menyediakan bahan kempen yang boleh dimuat turun dan diedarkan kepada komuniti. Inisiatif ini adalah sebahagian daripada strategi kami untuk memastikan setiap lapisan masyarakat mempunyai akses kepada maklumat yang tepat dan relevan.

Generasi Mendatang

Tanah yang dipulihkan hari ini akan menjadi pusaka untuk generasi akan datang. Anak muda di Sabah berhak membesar di atas tanah yang mereka panggil milik, dengan keyakinan bahawa warisan budaya dan ekonomi mereka terpelihara.

STAR memberi tumpuan kepada program pembangunan kapasiti belia yang merangkumi latihan kepimpinan, pendidikan hak asasi dan kemahiran teknikal berkaitan pengurusan tanah. Generasi muda perlu dilengkapkan dengan pengetahuan dan keyakinan untuk meneruskan perjuangan ini.

Penglibatan belia dalam proses membuat keputusan juga perlu dipertingkatkan. Suara mereka perlu didengar dan pandangan mereka diambil kira dalam perancangan masa depan Sabah, terutamanya dalam isu berkaitan tanah dan sumber asli.

Agenda Pemerkasaan Ekonomi

Pemulihan hak tanah adat merupakan pemangkin kepada pemerkasaan ekonomi masyarakat. Apabila hak pemilikan diiktiraf, komuniti akan mempunyai lebih banyak pilihan untuk membangunkan tanah mereka secara mampan, sama ada melalui pertanian, pelancongan atau perusahaan kecil.

STAR komited memastikan proses pemulihan ini disertai dengan sokongan teknikal dan kewangan yang secukupnya. Kerjasama dengan agensi kerajaan, sektor swasta dan pertubuhan bukan kerajaan akan dipertingkatkan bagi membuka peluang ekonomi baharu untuk komuniti.

Pihak media dan masyarakat umum boleh mengikuti perkembangan terkini melalui sidang media yang akan kami adakan dari semasa ke semasa. Ketelusan dan keterbukaan adalah kunci untuk memastikan setiap tindakan kami dapat dipertanggungjawabkan kepada rakyat.

Sertai gerakan kami dalam memperjuangkan hak tanah adat. Kunjungilah laman web rasmi Parti Solidariti Tanah Airku untuk maklumat lanjut, sertai program outreach di kawasan anda, dan jadilah sebahagian daripada perubahan yang membawa keadilan untuk Sabah. Bersama, kita pastikan suara anak negeri didengari dan hak mereka dipulihkan dengan penuh maruah.