Mewujudkan zon ekonomi khas di sempadan Sabah untuk tingkatkan perdagangan

Sabah mempunyai kedudukan strategik di utara Borneo, bersempadan dengan Kalimantan Indonesia serta berdekatan dengan laluan perdagangan serantau. Kedudukan ini membuka ruang besar untuk memperkukuh perdagangan rentas sempadan, menarik pelaburan dan mewujudkan pekerjaan berkualiti kepada rakyat tempatan.

Namun, potensi tersebut memerlukan perancangan yang tersusun. Zon ekonomi khas di kawasan sempadan bukan sekadar kawasan gudang, pasar borong atau pintu keluar masuk barangan. Ia perlu menjadi ekosistem ekonomi yang menghubungkan pengeluar, usahawan, pengangkut, pengguna dan komuniti setempat dalam satu rangka kerja yang cekap.

Bagi Sabah, dasar seperti ini mestilah berasaskan aspirasi tempatan, hak negeri dan keperluan masyarakat di pedalaman. Kerjasama dengan negara jiran perlu diperkukuh tanpa mengabaikan keselamatan, kelestarian alam sekitar serta kepentingan perusahaan kecil dan sederhana.

Rangka zon yang berpaksikan Sabah

Pelaksanaan zon ekonomi khas boleh dimulakan di kawasan yang mempunyai hubungan perdagangan sedia ada, termasuk sekitar Tawau, Kalabakan, Keningau dan daerah berdekatan laluan ke Kalimantan. Setiap lokasi perlu mempunyai fungsi khusus berdasarkan kelebihan setempat, seperti pertanian, perikanan, pemprosesan makanan, logistik, pelancongan dan perdagangan borong.

Model ini dapat mengurangkan kebergantungan kepada penghantaran barangan dari Semenanjung atau luar negara. Produk kelapa sawit hiliran, hasil laut, buah-buahan, sayur-sayuran, makanan diproses serta kraf tempatan boleh dipasarkan secara lebih meluas melalui pusat pengumpulan dan pengedaran yang moden.

Perancangan zon juga mesti menyediakan ruang kepada usahawan Sabah. Insentif cukai, pembiayaan mudah, latihan eksport dan khidmat nasihat perniagaan perlu disediakan supaya manfaat pertumbuhan tidak hanya dinikmati syarikat besar.

Infrastruktur yang melancarkan perdagangan

Keberkesanan zon ekonomi khas bergantung pada kemudahan asas yang menghubungkan kawasan sempadan dengan bandar, pelabuhan dan pusat pengeluaran. Jalan raya yang baik, bekalan elektrik stabil, air bersih, internet pantas dan sistem logistik bersepadu akan menentukan kos serta kelajuan pergerakan barangan.

Pelaburan perlu disusun berdasarkan keperluan sebenar setiap daerah, bukan sekadar membina projek berskala besar tanpa hubungan dengan aktiviti ekonomi rakyat. Kemudahan kastam, kuarantin, pemeriksaan keselamatan dan gudang sejuk juga penting untuk mempercepat urusan tanpa menjejaskan kawal selia.

Antara keutamaan infrastruktur yang wajar diberi perhatian ialah:

Perdagangan yang mengutamakan kesejahteraan rakyat

Pertumbuhan ekonomi tidak boleh dipisahkan daripada kesejahteraan komuniti di sempadan. Penduduk tempatan perlu menerima manfaat melalui peluang pekerjaan, latihan kemahiran, kontrak perkhidmatan dan pasaran yang lebih luas untuk hasil mereka. Pengambilan pekerja juga wajar memberi keutamaan kepada belia Sabah.

Kemudahan sosial mesti berkembang seiring dengan pembukaan kawasan perdagangan. Akses kepada pendidikan, pengangkutan awam dan rawatan asas amat penting bagi memastikan keluarga di kawasan sempadan tidak terpinggir. Keperluan kesihatan masyarakat luar bandar boleh diperkukuh melalui perhatian terhadap pusat kesihatan desa yang dekat, berfungsi dan mempunyai tenaga kerja mencukupi.

Program pembangunan kemahiran pula boleh disesuaikan dengan keperluan industri, termasuk pengurusan gudang, pemprosesan makanan, pembaikan mesin, perkhidmatan digital dan bahasa perdagangan. Dengan pendekatan ini, zon sempadan menjadi tempat membina masa depan, bukan hanya lokasi transaksi.

Tadbir urus telus dan kawalan sumber

Sabah mempunyai hak dan kepentingan langsung terhadap tanah, sumber asli serta hasil ekonomi yang dijana di negeri ini. Oleh itu, pengurusan zon ekonomi khas perlu melibatkan kerajaan negeri, pihak berkuasa tempatan, pemimpin masyarakat, pemain industri dan organisasi rakyat sejak peringkat perancangan.

Ketelusan dalam pemberian tanah, lesen, kontrak dan insentif dapat mengelakkan ketirisan serta monopoli. Data tentang pelaburan, peluang pekerjaan dan hasil perdagangan juga wajar diterbitkan secara berkala. Mekanisme aduan yang mudah akan membolehkan masyarakat melaporkan salah guna kuasa atau kegiatan penyeludupan.

Keutamaan tadbir urus yang boleh dilaksanakan termasuk:

Menghubungkan Sabah dengan pasaran serantau

Zon ekonomi khas di sempadan boleh menjadi pintu kepada pasaran Kalimantan, Sulawesi, Brunei dan kawasan lain di Asia Tenggara. Perjanjian perdagangan yang praktikal perlu memberi perhatian kepada prosedur kastam, piawaian produk, mata wang, keselamatan makanan dan pengiktirafan lesen perniagaan.

Kerjasama rentas sempadan juga boleh diperluas kepada pelancongan, pendidikan, teknologi pertanian dan perkhidmatan kesihatan. Laluan perdagangan yang sah dan teratur akan membantu mengurangkan aktiviti tidak rasmi, sambil meningkatkan hasil kerajaan serta keyakinan pelabur.

Kejayaan dasar ini perlu diukur melalui petunjuk yang jelas: peningkatan pendapatan isi rumah, pengurangan masa penghantaran, pertambahan produk tempatan yang dieksport, jumlah pekerjaan baharu dan akses yang lebih baik kepada perkhidmatan asas. Ukuran tersebut memastikan pembangunan benar-benar dirasai rakyat, bukan hanya kelihatan dalam angka pelaburan.

Sabah memerlukan pendekatan pembangunan yang berani, tersusun dan berpandukan kepentingan negeri. Sokongan kepada zon ekonomi khas perlu disertai penglibatan masyarakat, pengawasan awam serta komitmen politik untuk mempertahankan hak dan sumber Sabah.

Rakyat, pemimpin tempatan, usahawan dan pertubuhan masyarakat boleh bersama-sama menyuarakan keutamaan kawasan masing-masing agar dasar perdagangan sempadan dibentuk secara adil. Dengan kesatuan dan penyertaan yang bermakna, sempadan Sabah dapat berkembang sebagai pusat perdagangan serantau yang menjana kemakmuran untuk semua.