Memperjuangkan Kuasa Veto Sabah dalam Urusan Minyak dan Gas
Sabah memiliki kedudukan penting dalam industri minyak dan gas Malaysia. Sumber hidrokarbon di perairan dan daratan negeri ini menyumbang kepada ekonomi negara, namun manfaat yang diterima rakyat Sabah perlu dinilai berdasarkan keperluan pembangunan, hak negeri dan prinsip keadilan dalam Persekutuan.
Perjuangan mendapatkan kuasa veto Sabah dalam perkara berkaitan minyak dan gas bukan bermaksud menolak kerjasama dengan kerajaan Persekutuan. Sebaliknya, ia menuntut suara negeri dihormati dalam keputusan mengenai penerokaan, pengeluaran, pemprosesan, pelaburan, keselamatan alam sekitar dan pembahagian hasil.
Bagi Parti Solidariti Tanah Airku (STAR), isu ini berkait rapat dengan maruah politik, autonomi negeri dan masa depan generasi Sabah. Rakyat berhak memahami kerangka undang-undang, kesan ekonomi serta langkah politik yang diperlukan supaya sumber asli diurus secara telus dan bertanggungjawab.
Hak Sabah Dalam Persekutuan
Kedudukan Sabah dalam Malaysia dibentuk oleh sejarah, rundingan dan jaminan tertentu ketika pembentukan Persekutuan. Perjanjian Malaysia 1963 (MA63), kepentingan negeri Borneo serta prinsip perkongsian kuasa menjadi asas penting dalam membincangkan hak Sabah terhadap sumber dan pembangunan.
Dalam konteks minyak dan gas, kuasa veto bermaksud keputusan besar tidak boleh dibuat tanpa persetujuan bermakna kerajaan negeri. Persetujuan tersebut perlu meliputi lesen, kawasan operasi, syarat pelaburan, kawal selia alam sekitar dan kaedah hasil diagihkan kepada rakyat.
Mengapa Kuasa Veto Diperlukan
Sabah berhadapan jurang pembangunan yang ketara walaupun mempunyai sumber asli bernilai tinggi. Masalah jalan raya, bekalan air, elektrik, pendidikan dan kemudahan kesihatan menunjukkan bahawa hasil sumber belum diterjemahkan sepenuhnya kepada peningkatan taraf hidup penduduk.
Kuasa veto boleh menjadi mekanisme semak dan imbang. Kerajaan negeri dapat menilai sama ada sesuatu projek melindungi kepentingan komuniti pesisir, mengurangkan risiko pencemaran, menyediakan peluang kepada syarikat tempatan dan menyumbang kepada agenda pembangunan jangka panjang Sabah.
Kuasa ini juga dapat mengelakkan keputusan yang terlalu berpusat. Dasar minyak dan gas perlu mengambil kira keadaan geografi Sabah, termasuk jarak antara daerah, keperluan pulau-pulau, sensitiviti ekosistem marin dan hak komuniti yang bergantung kepada perikanan serta kawasan pesisir.
Kerangka Undang-Undang Dan Rundingan
Perbincangan mengenai autonomi petroleum perlu melihat hubungan antara MA63, Perlembagaan Persekutuan, Akta Kemajuan Petroleum 1974 dan peraturan negeri. Setiap instrumen mempunyai kesan terhadap pemilikan, pengawalseliaan, hasil serta peranan kerajaan Persekutuan dan negeri.
Oleh itu, tuntutan kuasa veto mesti disokong oleh kajian perundangan yang teliti, rundingan antara kerajaan dan mandat politik yang jelas. Pendekatan yang kukuh akan memperincikan bidang kuasa Sabah, prosedur mendapatkan persetujuan negeri serta penyelesaian sekiranya berlaku pertikaian.
Perjuangan ini perlu bergerak melalui saluran demokrasi, penggubalan dasar dan dialog terbuka. Perkembangan pendirian serta aktiviti berkaitan perjuangan negeri boleh diikuti melalui berita STAR, supaya masyarakat menilai isu berdasarkan maklumat dan bukan sekadar slogan.
Model Perkongsian Yang Lebih Adil
Kerajaan negeri perlu mempunyai peranan lebih besar dalam rantaian nilai minyak dan gas. Peranan itu boleh merangkumi penyertaan dalam syarikat usaha sama, pemilikan ekuiti, pembangunan industri hiliran, latihan tenaga kerja dan penubuhan dana khas untuk manfaat generasi akan datang.
| Bidang | Keadaan Yang Perlu Diperkukuh | Hasil Kepada Sabah |
|---|---|---|
| Kelulusan projek | Persetujuan kerajaan negeri yang jelas | Kepentingan tempatan lebih terjamin |
| Pembahagian hasil | Formula yang telus dan adil | Pendapatan pembangunan yang lebih kukuh |
| Industri hiliran | Pelaburan dalam pemprosesan dan petrokimia | Pekerjaan berkemahiran dan nilai tambah |
| Alam sekitar | Pemantauan bersama dan tindakan tegas | Ekosistem pesisir lebih terlindung |
| Tenaga rakyat | Latihan teknikal dan keutamaan pengambilan | Penyertaan anak Sabah dalam sektor strategik |
Hasil tambahan wajar disalurkan kepada infrastruktur asas, sekolah, hospital, air bersih, tenaga boleh diperbaharui dan jaringan pengangkutan. Setiap ringgit yang diterima perlu dipantau melalui laporan awam, audit bebas dan penglibatan masyarakat sivil.
Ketelusan Dan Perlindungan Alam Sekitar
Kuasa veto tidak boleh hanya memberikan kuasa meluluskan atau menolak projek. Ia mesti disertai tanggungjawab untuk memastikan penilaian kesan alam sekitar dibuat secara bebas, data operasi dikongsi dan komuniti terjejas diberi ruang menyuarakan pandangan sebelum keputusan dimuktamadkan.
Sabah mempunyai biodiversiti laut dan darat yang amat bernilai. Sebarang aktiviti penerokaan minyak dan gas perlu mematuhi piawaian keselamatan, menyediakan pelan tindak balas tumpahan minyak dan memberi pampasan yang munasabah kepada nelayan atau penduduk yang kehilangan sumber pendapatan.
Ketelusan juga penting dalam kontrak, hasil royalti dan perolehan. Rakyat mesti dapat mengetahui pihak yang menerima konsesi, syarat perjanjian, jumlah pendapatan negeri serta kemajuan projek yang dibiayai melalui hasil petroleum.
Kesatuan Rakyat Menentukan Arah
Perjuangan hak Sabah tidak seharusnya terpisah daripada perpaduan masyarakat. Bumiputera, masyarakat Cina, Kadazan-Dusun, Murut, Bajau, Suluk, Rungus, komuniti lain serta penduduk di kawasan bandar dan luar bandar mempunyai kepentingan bersama dalam pengurusan sumber negeri.
Kesedaran politik perlu dibina melalui pendidikan sivik, forum awam dan penerangan yang mudah difahami. Rakyat perlu mengetahui perbezaan antara royalti, cukai, dividen, ekuiti dan hasil bersih supaya tuntutan terhadap kerajaan dapat dibuat dengan tepat.
Dokumen, kenyataan dan rekod berkaitan isu autonomi negeri boleh dirujuk melalui arkib STAR. Pengetahuan yang berasaskan fakta membantu masyarakat menilai komitmen setiap pihak dan menghalang isu minyak serta gas daripada diperalatkan untuk kepentingan sementara.
Langkah Yang Perlu Diberi Keutamaan
- Mengadakan rundingan rasmi mengenai persetujuan kerajaan negeri dalam semua keputusan strategik minyak dan gas.
- Menghasilkan formula hasil yang telus, adil dan mengambil kira kos pembangunan serta keperluan Sabah.
- Memperkasa syarikat tempatan melalui ekuiti, kontrak, latihan teknikal dan peluang dalam industri hiliran.
- Mewujudkan sistem pemantauan awam terhadap kontrak, alam sekitar dan penggunaan hasil petroleum.
- Membina pendidikan politik supaya rakyat memahami MA63, kuasa negeri dan tanggungjawab kerajaan.
Memperjuangkan kuasa veto Sabah memerlukan kesatuan pendirian, ketekunan rundingan dan keberanian mempertahankan kepentingan negeri. Sertai perbincangan awam, sebarkan maklumat yang sahih dan sokong usaha politik yang mengutamakan hak Sabah, ketelusan serta kesejahteraan rakyat.
