Pembentukan Majlis Ekonomi Sabah untuk Merancang Pembangunan Setempat
Sabah memerlukan perancangan pembangunan yang berakar pada keadaan sebenar setiap daerah. Keperluan masyarakat di Kota Belud, Keningau, Sandakan, Tawau dan kawasan pedalaman tidak semestinya sama, khususnya dari segi infrastruktur, peluang pekerjaan, pendidikan, kesihatan serta akses kepada pasaran.
Pembentukan Majlis Ekonomi Sabah boleh menjadi langkah penting untuk menyelaras dasar, menilai keutamaan dan memastikan hasil negeri dimanfaatkan secara lebih berkesan. Majlis ini perlu berfungsi sebagai badan perancang yang menghubungkan kerajaan negeri, pihak berkuasa tempatan, industri, akademia, masyarakat sivil dan komuniti setempat.
Pendekatan tersebut selari dengan aspirasi memperkukuh autonomi Sabah, meningkatkan kesedaran politik serta membina pembangunan yang adil merentas etnik, agama dan wilayah. Perancangan ekonomi tidak wajar tertumpu kepada pertumbuhan angka semata-mata, sebaliknya harus menghasilkan kehidupan yang lebih selamat, berpendapatan baik dan bermaruah.
Keperluan Perancangan Ekonomi Berasaskan Daerah
Sabah memiliki sumber semula jadi, tanah pertanian, kawasan pesisir, hutan, tenaga manusia dan potensi pelancongan yang besar. Namun, kekayaan ini belum diterjemahkan secara seimbang kepada peluang ekonomi untuk rakyat tempatan. Jurang antara bandar dan luar bandar masih dapat dilihat melalui keadaan jalan raya, capaian internet, bekalan air, elektrik serta kemudahan kesihatan.
Majlis Ekonomi Sabah boleh mengenal pasti kekuatan khusus setiap daerah dan menyusun pelan pembangunan setempat berdasarkan data. Daerah pertanian boleh diberi tumpuan kepada pemprosesan makanan dan rantaian bekalan, manakala kawasan pesisir boleh mengembangkan perikanan, akuakultur, pelancongan komuniti dan ekonomi biru.
Penyelarasan ini juga dapat mengurangkan pertindihan projek serta pembaziran peruntukan. Setiap projek perlu mempunyai ukuran prestasi yang jelas, jadual pelaksanaan yang munasabah dan mekanisme pemantauan yang boleh diakses oleh rakyat.
Mandat dan Peranan Strategik Majlis
Majlis ini wajar diberi mandat untuk menyediakan pelan induk ekonomi Sabah bagi tempoh jangka sederhana dan panjang. Pelan tersebut perlu menggabungkan sasaran pelaburan, pembangunan modal insan, keterjaminan makanan, pemuliharaan alam sekitar dan pengukuhan perusahaan kecil serta sederhana.
Keanggotaan majlis hendaklah merangkumi wakil kerajaan negeri, ahli ekonomi, pakar perancangan bandar, pemimpin industri, koperasi, petani, nelayan, belia, wanita dan pertubuhan masyarakat. Kepelbagaian pandangan penting supaya strategi ekonomi tidak hanya mewakili kepentingan syarikat besar atau pusat pertumbuhan tertentu.
Majlis juga perlu berperanan sebagai pusat penyelarasan antara kementerian negeri dan agensi pelaksana. Dengan satu pangkalan data pembangunan, keputusan mengenai tanah, pengangkutan, perumahan, pendidikan teknikal dan pelaburan boleh dibuat secara lebih tersusun.
Keutamaan Pembangunan dan Hasil yang Disasarkan
Keutamaan Majlis Ekonomi Sabah hendaklah berpandukan keperluan rakyat serta kemampuan negeri mengawal sumbernya sendiri. Setiap sektor memerlukan strategi yang menghubungkan pembangunan fizikal dengan peningkatan pendapatan, kemahiran dan pemilikan tempatan.
| Bidang | Keutamaan Semasa | Peranan Majlis | Hasil yang Disasarkan |
|---|---|---|---|
| Infrastruktur | Jalan, air, elektrik dan internet tidak seimbang | Menyusun projek mengikut keperluan daerah dan impak ekonomi | Hubungan wilayah lebih baik dan kos perniagaan berkurang |
| Pertanian dan makanan | Pengeluaran kecil serta kebergantungan kepada bekalan luar | Menghubungkan petani dengan teknologi, pembiayaan dan pemprosesan | Pendapatan petani meningkat dan keterjaminan makanan bertambah |
| Pendidikan dan kemahiran | Ketidakpadanan latihan dengan pasaran kerja | Menyelaraskan institusi pendidikan dengan industri setempat | Lebih banyak pekerjaan berkemahiran untuk anak Sabah |
| Kesihatan | Akses pakar dan kemudahan tidak sekata | Memetakan keperluan klinik, hospital dan tenaga profesional | Perkhidmatan kesihatan lebih dekat dan cekap |
| Sumber asli | Nilai tambah tempatan masih terhad | Merangka dasar hiliran dan perkongsian hasil yang adil | Hasil negeri berkembang dengan manfaat kepada komuniti |
Hak Rakyat dalam Tadbir Urus Ekonomi
Pembangunan setempat mesti disertai ketelusan, rundingan awam dan perlindungan terhadap kepentingan komuniti. Sebelum sesuatu projek diluluskan, penduduk perlu diberikan maklumat tentang kesan ekonomi, alam sekitar, pengambilan tanah dan peluang pekerjaan yang bakal diwujudkan.
Peranan Dewan Undangan Negeri juga penting dalam meneliti dasar, peruntukan dan pelaksanaan projek kerajaan. Pemahaman tentang hak rakyat Sabah membantu masyarakat menilai sama ada keputusan pembangunan benar-benar memenuhi kepentingan awam.
Majlis Ekonomi Sabah perlu menerbitkan laporan tahunan yang menerangkan kemajuan projek, penggunaan dana, pencapaian indikator dan isu yang belum diselesaikan. Saluran aduan serta sesi libat urus berkala boleh memastikan suara kampung, kawasan pedalaman dan golongan rentan tidak diketepikan.
Menggerakkan Pelaburan dan Pemilikan Tempatan
Pelaburan luar boleh menyumbang modal, teknologi dan pasaran, tetapi dasar negeri perlu memastikan manfaatnya mengalir kepada rakyat Sabah. Syarat penyertaan vendor tempatan, latihan pekerja, pemindahan teknologi dan penggunaan bekalan daripada perusahaan negeri perlu dimasukkan dalam perjanjian pelaburan.
Sektor hiliran seperti pemprosesan minyak sawit, produk makanan, hasil laut, kayu berasaskan kelestarian dan tenaga boleh baharu wajar diberikan perhatian. Sabah perlu bergerak daripada mengeksport bahan mentah kepada membina produk bernilai tinggi yang mencipta pekerjaan berkualiti.
Dalam masa yang sama, usahawan kecil memerlukan akses kepada pembiayaan, premis, pemasaran digital dan bimbingan pengurusan. Majlis boleh mewujudkan rangkaian hab ekonomi daerah yang menghubungkan koperasi, institusi latihan, penyelidik dan pembeli utama.
Langkah Pelaksanaan yang Berkesan
Pembentukan majlis perlu dimulakan dengan undang-undang atau dasar yang menjelaskan kuasa, tanggungjawab, sumber kewangan dan hubungan dengan agensi sedia ada. Elakkan pertubuhan yang hanya berfungsi sebagai badan penasihat tanpa kuasa menyelaras atau menilai prestasi.
Antara tindakan awal yang boleh dilaksanakan ialah:
- Menyediakan profil ekonomi terperinci bagi setiap daerah, termasuk potensi, kekangan dan keperluan prasarana.
- Menetapkan indikator yang boleh diukur untuk pekerjaan, pendapatan isi rumah, pelaburan tempatan dan capaian perkhidmatan asas.
- Mewujudkan portal awam yang memaparkan status projek, peruntukan, kontraktor dan hasil pelaksanaan.
- Menubuhkan forum ekonomi daerah yang melibatkan pemimpin komuniti, belia, wanita, peniaga kecil dan pertubuhan profesional.
- Menjalankan penilaian bebas terhadap projek besar supaya keputusan pembangunan berasaskan bukti dan kepentingan jangka panjang.
Daripada Rancangan kepada Tindakan
Majlis Ekonomi Sabah bukan sekadar struktur pentadbiran baharu. Ia perlu menjadi instrumen untuk mengembalikan perancangan ekonomi kepada keperluan rakyat, memperkukuh kuasa negeri dan memastikan setiap daerah mempunyai peluang berkembang secara saksama.
Kejayaannya bergantung pada integriti, kecekapan dan keberanian politik untuk membuat keputusan yang telus. Kerajaan, wakil rakyat, sektor swasta dan masyarakat hendaklah bersama-sama menuntut pelan pembangunan yang boleh diukur serta manfaat yang nyata.
Sokong usaha memperkukuh kesedaran awam, sertai perbincangan pembangunan di kawasan masing-masing dan desak pembentukan majlis yang benar-benar mewakili aspirasi Sabah.
