Mengembalikan Hak Sabah ke atas Kawasan Pantai dan Laut Wilayahnya
Kawasan pantai dan perairan Sabah ialah sebahagian penting daripada identiti, keselamatan serta sumber ekonomi negeri. Dari pesisir Kudat hingga ke Semporna, laut menyediakan hasil perikanan, laluan perdagangan, peluang pelancongan dan ruang kehidupan kepada komuniti pesisir. Namun, manfaat daripada kekayaan ini perlu dinikmati secara adil oleh rakyat Sabah.
Perbincangan tentang hak Sabah ke atas kawasan pantai dan laut wilayahnya tidak seharusnya dilihat sebagai tuntutan politik semata-mata. Ia berkait dengan kuasa pentadbiran, pengurusan sumber asli, pemeliharaan alam sekitar, keselamatan maritim dan keupayaan kerajaan negeri menentukan keutamaan pembangunan.
Pendekatan yang berasaskan Perjanjian Malaysia 1963 (MA63), Perlembagaan Persekutuan, undang-undang maritim serta kepentingan rakyat dapat membina tuntutan yang lebih kukuh. Pada masa yang sama, perpaduan antara etnik dan agama perlu menjadi asas supaya isu ini membawa manfaat kepada seluruh Sabah.
Hak Negeri dan Kerangka Persekutuan
Sabah mempunyai kepentingan langsung terhadap kawasan pesisir dan laut kerana kehidupan ribuan keluarga bergantung pada perikanan, akuakultur, pelancongan serta aktiviti pelabuhan. Sebarang keputusan mengenai zon pantai, lesen menangkap ikan, projek tambakan atau penerokaan sumber perlu mengambil kira suara kerajaan negeri dan masyarakat tempatan.
Pembahagian kuasa antara kerajaan Persekutuan dan kerajaan negeri sering menimbulkan persoalan tentang bidang kuasa, hasil serta penguatkuasaan. Oleh itu, penjelasan yang telus mengenai sempadan pentadbiran, hak hasil dan tanggungjawab setiap pihak amat diperlukan. Rundingan berterusan melalui saluran perundangan dan politik lebih wajar daripada pertikaian yang tidak menghasilkan penyelesaian.
Sumber Laut untuk Kemakmuran Rakyat
Sabah memiliki potensi besar dalam ekonomi biru, termasuk perikanan bernilai tinggi, tenaga boleh diperbaharui, bioteknologi marin dan pelancongan berasaskan alam. Potensi ini hanya dapat berkembang jika industri tempatan diberikan ruang, nelayan kecil dilindungi dan hasil negeri dikembalikan kepada pembangunan komuniti.
Ketirisan, pencerobohan serta aktiviti penangkapan ikan secara haram pula menjejaskan pendapatan nelayan dan kelestarian stok ikan. Penguatkuasaan bersepadu memerlukan aset rondaan yang mencukupi, data pemantauan yang dikongsi dan kerjasama antara agensi. Pendekatan ini harus disertai bantuan peralatan, latihan serta akses pasaran untuk nelayan tempatan.
| Bidang | Keutamaan Sabah | Kesan kepada rakyat |
|---|---|---|
| Perikanan | Perlindungan nelayan kecil dan pengurusan stok ikan | Pendapatan lebih stabil serta bekalan makanan terjamin |
| Pelabuhan | Penyelarasan perancangan dan manfaat ekonomi setempat | Peluang pekerjaan dan perdagangan meningkat |
| Pelancongan marin | Pemuliharaan terumbu, pulau dan pantai | Industri berterusan tanpa merosakkan alam |
| Penguatkuasaan | Rondaan, data maritim dan tindakan terhadap pencerobohan | Keselamatan pesisir diperkukuh |
| Hasil sumber | Ketelusan kutipan dan agihan kepada negeri | Dana pembangunan dapat disalurkan secara adil |
Pembangunan Pantai yang Seimbang
Pembangunan pesisir tidak boleh hanya tertumpu pada projek berskala besar. Kampung nelayan memerlukan jeti selamat, bekalan air bersih, elektrik yang boleh dipercayai, liputan internet dan jalan yang menghubungkan hasil laut ke pasaran. Tanpa kemudahan asas, penduduk tempatan sukar bersaing walaupun tinggal berhampiran sumber ekonomi yang bernilai.
Ketersambungan darat juga menentukan kejayaan ekonomi maritim. Perancangan keutamaan jalan pedalaman perlu dilihat bersama rangkaian jeti, pelabuhan kecil dan pusat pengumpulan hasil. Hubungan antara pedalaman, bandar dan pesisir akan mengurangkan kos logistik serta membuka peluang kepada perusahaan tempatan.
Sebarang projek tambakan, pelabuhan atau resort perlu melalui penilaian impak alam sekitar yang ketat. Komuniti yang terjejas wajar dimaklumkan lebih awal, diberikan ruang membantah dan menerima pampasan yang munasabah apabila hak atau mata pencarian mereka terjejas.
Perlindungan Alam Sekitar dan Komuniti
Pantai, hutan bakau, padang lamun dan terumbu karang berfungsi sebagai benteng semula jadi serta tempat pembiakan hidupan laut. Kemusnahan ekosistem ini boleh meningkatkan hakisan, mengurangkan hasil tangkapan dan menjejaskan tarikan pelancongan. Pemuliharaan perlu dianggap sebagai pelaburan jangka panjang, bukannya halangan kepada pembangunan.
Pengetahuan masyarakat pesisir juga harus dihargai. Nelayan tempatan memahami perubahan arus, kawasan pembiakan dan kesan pencemaran berdasarkan pengalaman harian. Penglibatan mereka dalam pemetaan kawasan sensitif, pemantauan pantai dan pengurusan sumber dapat menjadikan dasar lebih tepat serta mudah dilaksanakan.
Keselamatan dan Tadbir Urus Maritim
Keluasan perairan Sabah menuntut penyelarasan keselamatan yang berkesan. Pencerobohan asing, penyeludupan, pemerdagangan manusia dan pencemaran merentas sempadan memberi kesan terus kepada komuniti pesisir. Kerjasama antara agensi penguat kuasa, kerajaan negeri, pihak berkuasa tempatan dan penduduk perlu diperkukuh melalui saluran maklumat yang pantas.
Tadbir urus maritim juga mesti telus. Data tentang lesen, projek pesisir, hasil perikanan, kutipan dan tindakan penguatkuasaan patut tersedia untuk penelitian awam. Ketelusan akan mengurangkan ruang untuk penyalahgunaan kuasa serta membantu rakyat memahami bagaimana hak dan sumber negeri diuruskan.
Langkah Memperkukuh Tuntutan Sabah
Tuntutan berkaitan kawasan pantai dan laut akan lebih berkesan jika disokong bukti, kepakaran serta mandat masyarakat. Kerajaan negeri, wakil rakyat, universiti, pertubuhan nelayan dan organisasi masyarakat sivil boleh membentuk platform bersama untuk mengkaji undang-undang, peta, data ekonomi dan keperluan komuniti.
Keutamaan praktikal yang boleh dilaksanakan termasuk:
- Menyediakan peta dan pangkalan data terbuka tentang kawasan pesisir, sumber laut serta projek pembangunan.
- Mengadakan rundingan berkala dengan nelayan, komuniti pulau, pemimpin adat dan pihak berkuasa tempatan.
- Memperkukuh rondaan maritim serta menambah kemudahan jeti dan pusat pendaratan ikan.
- Menetapkan mekanisme agihan hasil yang telus untuk membiayai pendidikan, kesihatan dan infrastruktur.
- Memastikan semua projek pantai mematuhi penilaian alam sekitar dan hak komuniti.
Usaha ini memerlukan kesinambungan dasar, bukan hanya tindakan ketika pilihan raya. Pendidikan sivik dan kesedaran tentang MA63, hak negeri serta tadbir urus sumber perlu diperluas supaya rakyat dapat menyertai perbahasan dengan maklumat yang tepat.
Mempertahankan kepentingan Sabah di kawasan pantai dan laut ialah tanggungjawab bersama. Sertai perbincangan awam, sokong dasar yang telus dan tuntut penyelesaian yang mengutamakan komuniti setempat. Dengan kesatuan rakyat dan kepimpinan yang berprinsip, kekayaan maritim Sabah dapat diurus untuk keselamatan, maruah serta kemakmuran generasi akan datang.
